अन्वयः
AI
प्रशम-स्थित-पूर्व-पार्थिवम् अभ्युद्यत-नूतन-ईश्वरम् तत् कुलम्, निभृत-इन्दुना उदित-अर्केण नभसा तुलाम् समारुरोह ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
प्रशमेति॥ प्रशमे स्थितः पूर्वपार्थिवो रघुर्यस्य तत्। अभ्युद्यतोऽभ्युदितो नूतनेश्वरोऽजो यस्य तत्। प्रसिद्धं कुलं निभृतेन्दुनाऽस्तमयासन्नचन्द्रेणोदितार्केण प्रकटितसूर्येण च नभसा तुलां सादृश्यं समारुरोह प्राप। न च
नभसा तुलाम् इत्यत्र तुल्यार्थैः- (अष्टाध्यायी २.३.७२ ) इत्यादिना प्रतिषेधस्तृतीयायाः। तस्य सदृशवाचितुला शब्दविषयत्वात्। कृष्णस्य तुला नास्ति इति प्रयोगात्; अस्य च सादृश्यवाचित्वात् ॥
Summary
AI
That royal family, with its former king (Raghu) abiding in tranquility and its new king (Aja) having risen to power, attained a resemblance to the sky which has both the setting moon and the rising sun.
सारांश
AI
शान्त पूर्व राजा और उदीयमान नए राजा से युक्त वह कुल उस आकाश के समान सुशोभित हुआ जिसमें चन्द्रमा अस्त और सूर्य उदय हो रहा हो।
पदच्छेदः
AI
| प्रशमस्थितपूर्वपार्थिवम् | प्रशम–स्थित–पूर्व–पार्थिव (१.१) | in which the former king abided in tranquility |
| कुलम् | कुल (१.१) | the family |
| अभ्युद्यतनूतनेश्वरम् | अभ्युद्यत (अभि+उत्√यम्+क्त)–नूतन–ईश्वर (१.१) | in which the new king had risen |
| नभसा | नभस् (३.१) | with the sky |
| निभृतेन्दुना | निभृत–इन्दु (३.१) | which has a setting moon |
| तुलाम् | तुला (२.१) | resemblance |
| उदितार्केण | उदित (उत्√इ+क्त)–अर्क (३.१) | which has a rising sun |
| समारुरोह | समारुरोह (सम्+आ√रुह् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | attained |
| तत् | तद् (१.१) | that |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.