अकरोत्स तदौर्ध्वदैहिकं
पितृभक्त्या पितृकार्यकल्पवित् ।
न हि तेन तथा तनुत्यज-
स्तनयावर्जितपिण्डकाङ्क्षिणः ॥
अकरोत्स तदौर्ध्वदैहिकं
पितृभक्त्या पितृकार्यकल्पवित् ।
न हि तेन तथा तनुत्यज-
स्तनयावर्जितपिण्डकाङ्क्षिणः ॥
पितृभक्त्या पितृकार्यकल्पवित् ।
न हि तेन तथा तनुत्यज-
स्तनयावर्जितपिण्डकाङ्क्षिणः ॥
अन्वयः
AI
पितृ-कार्य-कल्प-वित् सः पितृ-भक्त्या तत् और्ध्वदैहिकम् अकरोत् । हि तेन तथा तनु-त्यजः तनय-आवर्जित-पिण्ड-काङ्क्षिणः न (भवन्ति) ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
अकरोदिति॥ पितृकार्यस्य तातश्राद्धस्य कल्पविद्विधानज्ञः सोऽजः पितृभक्त्या पितरि प्रेम्णा करणेन न पितुः परलोकसुखापेक्षया। मुक्तत्वादिति भावः। तस्य रघोरौर्ध्वदैहिकम्। देहादूर्ध्वं भवतीति तत्तिलोदकपिण्डदानादिकमकरोत्।
ऊर्ध्वं देहाञ्च इति वक्तव्याट्टक्प्रक्ययः। अनुशतिकादित्वादुभयपदवृद्धिः। ननु कथं भक्तिरेव श्राद्धादिफलप्रेप्सापि कस्मान्नाभूदित्याशङ्क्याह-न हीति। तेन पथा योगरूपेण मार्गेण तनुत्यजः शरीरत्यागिनः पुरुषास्तनयेनावर्जितं दत्तं पिण्डं काङ्क्षन्तीति तथोक्ता न हि भवन्ति ॥
Summary
AI
He (Aja), who knew the procedures for ancestral rites, performed those funeral ceremonies out of devotion to his father. Indeed, those who abandon their bodies in such a way (through yoga) do not desire the funeral offerings given by their sons.
सारांश
AI
पितृ-कार्यों के ज्ञाता अज ने पितृभक्ति के कारण वह श्राद्ध कर्म किया, जिसकी इच्छा मोक्ष प्राप्त करने वाले पिता को भी पुत्र द्वारा दिए गए पिंडदान के रूप में रहती है।
पदच्छेदः
AI
| अकरोत् | अकरोत् (√कृ कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | performed |
| स | तद् (१.१) | he |
| तत् | तद् (२.१) | that |
| और्ध्वदैहिकं | और्ध्वदैहिक (२.१) | funeral ceremony |
| पितृभक्त्या | पितृ–भक्ति (३.१) | out of devotion to his father |
| पितृकार्यकल्पवित् | पितृ–कार्य–कल्प–विद् (१.१) | one who knows the procedures of rites for ancestors |
| न | न | not |
| हि | हि | indeed |
| तेन | तद् (३.१) | by that |
| तथा | तथा | in such a manner |
| तनुत्यजः | तनु–त्यज् (१.३) | those who abandon their bodies |
| तनयावर्जितपिण्डकाङ्क्षिणः | तनय–आवर्जित–पिण्ड–काङ्क्षिन् (१.३) | desirous of funeral offerings offered by a son |
छन्दः
वियोगिनी []
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| अ | क | रो | त्स | त | दौ | र्ध्व | दै | हि | कं | |
| पि | तृ | भ | क्त्या | पि | तृ | का | र्य | क | ल्प | वित् |
| न | हि | ते | न | त | था | त | नु | त्य | ज | |
| स्त | न | या | व | र्जि | त | पि | ण्ड | का | ङ्क्षि | णः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.