बलमार्तभयोपशान्तये
विदुषां सत्कृतये बहु श्रुतम् ।
वसु तस्य विभोर्न केवलं
गुणवत्तापि परप्रयोजना ॥

अन्वयः AI तस्य विभोः बलं आर्त-भय-उपशान्तये, बहु श्रुतं विदुषां सत्कृतये, वसु (च परप्रयोजनाय आसीत्) । न केवलं (एतत्) गुणवत्ता अपि पर-प्रयोजना (आसीत्) ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) बलमिति॥ तस्य विभोरजस्य केवलं वसु धनमेव परप्रयोजनं परोपकारकं नाभूत्। किंतु गुणवत्तापि गुणत्वमपि परप्रयोजना परेषामन्येषां प्रयोजनं यस्यां सा। विधेयांशत्वेन प्राधान्याद्गुणवत्ताया विशेषणं विस्वित्यत्र तूहनीयम्। तथा हि-बलं पौरुषमार्तानामापन्नानां भयस्योपशान्तये निषेधाय। न तु स्वार्थं परपीडनाय वा। बहु भूरि श्रुतं विद्या विदुषां सत्कृतये सत्काराय। न तृत्सेकाय बभूव तस्य धनं परोपयोगीति किं वक्तव्यम्। बलश्रुतादयोऽपि गुणाः परोपयोगिन इत्यर्थः ॥
Summary AI For that mighty lord (Dasharatha), his strength was for dispelling the fear of the afflicted, his vast learning for honoring the wise, and his wealth for others. Not only these, but his very excellence was for the benefit of others.
सारांश AI राजा दशरथ का बल पीड़ितों के भय को दूर करने के लिए, शास्त्रज्ञान विद्वानों के सत्कार के लिए और धन परोपकार के लिए था; उनकी प्रत्येक विशेषता दूसरों के हित में थी।
पदच्छेदः AI
बलम्बल (१.१) strength
आर्तभयोपशान्तयेआर्तभयउपशान्ति (४.१) for the pacification of the fear of the afflicted
विदुषांविद्वस् (६.३) of the wise
सत्कृतयेसत्कृति (४.१) for the honoring
बहुबहु (१.१) vast
श्रुतम्श्रुत (१.१) learning
वसुवसु (१.१) wealth
तस्यतद् (६.१) his
विभोःविभु (६.१) of the mighty lord
not
केवलंकेवलम् only
गुणवत्तापि also his excellence
परप्रयोजनापरप्रयोजन (१.१) had others as its purpose
छन्दः वियोगिनी []
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११
मा र्त यो शा न्त ये
वि दु षां त्कृ ये हु श्रु तम्
सु स्य वि भो र्न के लं
गु त्ता पि प्र यो ना
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.