रघुमेव निवृत्तयौवनं
तममन्यन्त नवेश्वरं प्रजाः ।
स हि तस्य न केवलां श्रियं
प्रतिपेदे सकलान्गुणानपि ॥

अन्वयः AI प्रजाः तम् नव-ईश्वरम् निवृत्त-यौवनम् रघुम् एव अमन्यन्त । हि सः तस्य न केवलाम् श्रियम्, सकलान् गुणान् अपि प्रतिपेदे ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) रघुमिति॥ प्रजा नवेश्वरं तमजं निवृत्तयौवनं प्रत्यावृत्तयौवनं रघुमेवामन्यन्त। न किंचिद्भेदकमस्तीत्यर्थः। कुतः? हि यस्मात् सोऽजस्तस्य रघोः केवलामेकां श्रियं न प्रतिपेदे। किंतु सकलान्गुणान् शौर्यदाक्षिण्यदीनपि प्रतिपेदे। अतस्तद्गुणयोगात्तंद्बुद्धिर्यथेत्यर्थः ॥
Summary AI The subjects considered the new king (Aja) to be Raghu himself, but with his youth restored. For he (Aja) had inherited not only his (Raghu's) royal fortune but also all of his virtues.
सारांश AI प्रजा ने अज को युवावस्था में लौटे हुए राजा रघु के रूप में ही देखा, क्योंकि अज ने रघु की राजलक्ष्मी और उनके समस्त गुणों को आत्मसात किया था।
पदच्छेदः AI
रघुम्रघु (२.१) Raghu
एवएव himself
निवृत्तयौवनम्निवृत्त (नि√वृत्+क्त)यौवन (२.१) with youth returned
तम्तद् (२.१) him
अमन्यन्तअमन्यन्त (√मन् कर्तरि लङ् (आत्मने.) प्र.पु. बहु.) they considered
नवेश्वरम्नवईश्वर (२.१) the new king
प्रजाःप्रजा (१.३) the subjects
सःतद् (१.१) He
हिहि for
तस्यतद् (६.१) his
not
केवलाम्केवल (२.१) only
श्रियम्श्री (२.१) the royal fortune
प्रतिपेदेप्रतिपेदे (प्रति√पद् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) obtained
सकलान्सकल (२.३) all
गुणान्गुण (२.३) virtues
अपिअपि also
छन्दः वियोगिनी []
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११
घु मे नि वृ त्त यौ नं
न्य न्त वे श्व रं प्र जाः
हि स्य के लां श्रि यं
प्र ति पे दे ला न्गु णा पि
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.