सुरतश्रमसंभृतो मुखे
ध्रियते स्वेदलवोद्गमोऽपि ते ।
अथ चास्तमिता त्वमात्मना
धिगिमां देहभृतामसारताम् ॥

अन्वयः AI ते मुखे सुरत-श्रम-संभृतः स्वेद-लव-उद्गमः अपि ध्रियते । अथ च त्वम् आत्मना अस्तमिता । धिक् इमाम् देह-भृताम् असारताम् ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) सुरतेति॥ सुरतश्रमेण संभृतो जनितः स्वेदलवोद्गमोऽपि ते तव मुखे ध्रियते वर्तते। अथ च त्वमात्मना स्वरूपेणास्तं प्राप्ताः। अतः कारणाद्देहभृतां प्राणिनामिमां प्रत्यक्षामसारतामस्थिरतां धिक् ॥
Summary AI On your face, the appearance of sweat drops from the exertion of love-making is still visible. And yet, you yourself have vanished. Fie upon this transience of embodied beings!
सारांश AI तुम्हारे मुख पर परिश्रम से उपजी पसीने की बूंदें अभी भी विद्यमान हैं, किंतु तुम स्वयं शरीर त्याग चुकी हो। धिक्कार है प्राणियों की इस क्षणभंगुरता को।
पदच्छेदः AI
सुरतश्रमसंभृतःसुरतश्रम–संभृत (१.१) produced by the exertion of love-making
मुखेमुख (७.१) on the face
ध्रियतेध्रियते (√धृ भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) is held
स्वेदलवोद्गमःस्वेदलवउद्गम (१.१) the appearance of drops of sweat
अपिअपि still
तेयुष्मद् (६.१) your
अथअथ And yet
and
अस्तमिताअस्तमित (अस्तम्√इ+क्त+टाप्, १.१) have vanished
त्वम्युष्मद् (१.१) you
आत्मनाआत्मन् (३.१) yourself
धिक्धिक् fie upon
इमाम्इदम् (२.१) this
देहभृताम्देहभृत् (६.३) of embodied beings
असारताम्असारता (२.१) the transience
छन्दः वियोगिनी []
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११
सु श्र सं भृ तो मु खे
ध्रि ते स्वे वो द्ग मो ऽपि ते
चा स्त मि ता त्व मा त्म ना
धि गि मां दे भृ ता सा ताम्
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.