स्मरतेव सशब्दनूपुरं
चरणानुग्रहमन्यदुर्लभम् ।
अमुना कुसुमाश्रुवर्षिणा
त्वमशोकेन सुगात्रि शोच्यसे ॥

अन्वयः AI सुगात्रि! सशब्दनूपुरम् अन्यदुर्लभम् चरणानुग्रहम् स्मरता इव कुसुमाश्रुवर्षिणा अमुना अशोकेन त्वम् शोच्यसे ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) स्मरतेति॥ अन्यदुर्लभम्। किंतु स्मर्तव्यमेवेत्यर्थः। सशब्दं ध्वनियुक्तं नूपुरं मञ्जीरं यस्य तं चरणेनानुग्रहं पादेन ताडनरूपं स्मरतेव चिन्तयतेव कुसुमान्येवाश्रूणि तद्वर्षिणाऽमुना पुरोवर्तिनाऽशोकेन। हे सुगात्रि!अङ्गगात्रकण्ठेभ्यश्च इति वक्तव्यान्ङीप्। त्वं शोच्यसे ॥
Summary AI "O beautiful-limbed one! You are being mourned by this Ashoka tree, which sheds flowers like tears, as if remembering the favor of your foot-kick—a favor rare for others—that was accompanied by the tinkling of your anklets."
सारांश AI यह अशोक वृक्ष तुम्हारे नूपुरों की ध्वनि वाले दुर्लभ चरण-स्पर्श को याद कर फूलों के रूप में मानों आँसू बहा रहा है।
पदच्छेदः AI
स्मरतास्मरत् (√स्मृ+शतृ, ३.१) remembering
इवइव as if
सशब्दनूपुरम्सशब्दनूपुर (२.१) with tinkling anklets
चरणानुग्रहम्चरणअनुग्रह (२.१) the favor of the foot
अन्यदुर्लभम्अन्यदुर्लभ (२.१) rare for others
अमुनाअदस् (३.१) by this
कुसुमाश्रुवर्षिणाकुसुमअश्रुवर्षिन् (३.१) which sheds flowers like tears
त्वम्युष्मद् (१.१) you
अशोकेनअशोक (३.१) by the Ashoka tree
सुगात्रिसुगात्री (८.१) O beautiful-limbed one
शोच्यसेशोच्यसे (√शुच् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) म.पु. एक.) are being mourned
छन्दः वियोगिनी []
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११
स्म ते ब्द नू पु रं
णा नु ग्र न्य दु र्ल भम्
मु ना कु सु मा श्रु र्षि णा
त्व शो के सु गा त्रि शो च्य से
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.