अन्वयः
AI
उदये मद-वाच्यम् उज्झता आत्मवता त्वया श्रुतम् आविष्कृतम् । मनसः ज्वरे उपस्थिते तत् पुनः अक्लीबतया प्रकाश्यताम् ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
उदय इति॥ उदयेऽभ्युदये सति मदेन यद्वाच्यं निन्दादुःखं तदुज्झता परिहरता सत्यपि मदहेतावमाद्यता त्वया यदात्मवदध्यात्मप्रचुरं श्रुतं शास्त्रम्। तज्जनितं ज्ञानमिति यावत्। आविष्कृतं प्रकाशितम्। तच्छ्रुतं मनसो ज्वरेसंताप उपस्थित प्राप्तेऽक्लीबतया धैर्येण लिङ्गेन पुनः प्रकाश्यताम्। विदुषा सर्वास्ववस्थास्वपि धीरेण भवितव्यमित्यर्थः ॥
Summary
AI
In times of prosperity, you, being self-controlled, abandoned arrogance and thus revealed your learning. Now that this fever of grief has afflicted your mind, let that same learning be revealed again through your fortitude.
सारांश
AI
जिस प्रकार उन्नति के समय आपने अहंकार त्यागकर अपनी विद्वत्ता प्रकट की थी, वैसे ही अब शोक-रूपी ज्वर के समय धैर्य धारण कर पुनः अपनी स्थिरता प्रदर्शित करें।
पदच्छेदः
AI
| उदये | उदय (७.१) | In prosperity |
| मद-वाच्यम् | मद–वाच्य (२.१) | the reproach of arrogance |
| उज्झता | उज्झत् (√उज्झ्+शतृ, ३.१) | by you who abandoned |
| श्रुतम् | श्रुत (१.१) | your learning |
| आविष्कृतम् | आविष्कृत (आविस्√कृ+क्त, १.१) | was revealed |
| आत्मवता | आत्मवत् (३.१) | by you, the self-controlled one |
| त्वया | युष्मद् (३.१) | by you |
| मनसः | मनस् (६.१) | of the mind |
| तत् | तद् (१.१) | that |
| उपस्थिते | उपस्थित (उप√स्था+क्त, ७.१) | having arisen |
| ज्वरे | ज्वर (७.१) | in the fever (of grief) |
| पुनः | पुनर् | again |
| अक्लीबतया | अक्लीबता (३.१) | through fortitude |
| प्रकाश्यताम् | प्रकाश्यताम् (प्र√काश् भावकर्मणोः लोट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | let it be revealed |
छन्दः
वियोगिनी []
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| उ | द | ये | म | द | वा | च्य | मु | ज्झ | ता | |
| श्रु | त | मा | वि | ष्कृ | त | मा | त्म | व | त्त्व | या |
| म | न | स | स्त | दु | प | स्थि | ते | ज्व | रे | |
| पु | न | र | क्ली | ब | त | या | प्र | का | श्य | ताम् |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.