रुदता कुत एव सा पुन-
र्भवता नानुमृतापि लभ्यते ।
परलोकजुषां स्वकर्मभि-
र्गतयो भिन्नपथा हि देहिनाम् ॥

अन्वयः AI रुदता भवता सा पुनः कुतः एव लभ्यते? अनुमृता अपि न लभ्यते । हि परलोक-जुषाम् देहिनाम् गतयः स्व-कर्मभिः भिन्न-पथाः (भवन्ति) ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) रुदतेति॥ रुदता भवता सा कुत एव लभ्यते? न लभ्यत एव। अनुम्रियत इत्यनुमृत्। क्विप्। तेनानुमृतानुमृतवताऽपि भवता पुनर्न लभ्यते। कथं न लभ्यत इत्याह-परलोकजुषां लोकान्तरभाजां देहिनाम्। गम्यत इति गतयो गम्यस्थानानि स्वकर्मभिः पूर्वाचरितपुण्यपापैर्भिन्नपथाः पृथक्कृतमार्गा हि। परत्रापि स्वस्वधर्मानुरूपफलभोगाय भिन्नदेहगमनान्न मृतेनापि लभ्यत इत्यर्थः ॥
Summary AI How can she be regained by you weeping? She cannot be obtained even if you follow her in death. For the paths of embodied souls who have gone to the other world are different, determined by their own respective deeds.
सारांश AI विलाप करने से क्या लाभ? मृत्यु का वरण कर लेने पर भी वह पुनः प्राप्त नहीं हो सकतीं, क्योंकि परलोक जाने वाले जीवों की गतियाँ उनके अपने कर्मों के अनुसार भिन्न-भिन्न होती हैं।
पदच्छेदः AI
रुदतारुदत् (√रुद्+शतृ, ३.१) by you weeping
कुतःकुतस् how
एवएव indeed
सातद् (१.१) she
पुनःपुनर् again
भवताभवत् (३.१) by you
not
अनुमृताअनुमृत (अनु√मृ+क्त, १.१) followed in death
अपिअपि even
लभ्यतेलभ्यते (√लभ् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) is obtained
परलोक-जुषाम्परलोकजुष् (६.३) of those who have gone to the other world
स्व-कर्मभिःस्वकर्मन् (३.३) by their own deeds
गतयःगति (१.३) the paths
भिन्न-पथाःभिन्नपथ (१.३) having different paths
हिहि for
देहिनाम्देहिन् (६.३) of the embodied souls
छन्दः वियोगिनी []
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११
रु ता कु सा पु
र्भ ता ना नु मृ ता पि भ्य ते
लो जु षां स्व र्म भि
र्ग यो भि न्न था हि दे हि नाम्
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.