अवनिमेकरथेन वरूथिना
जितवतः किल तस्य धनुर्भृतः ।
विजयदुन्दुभितां ययुरर्णवा
घनरवा नरवाहनसंपदः ॥

अन्वयः AI किल एकरथेन वरूथिना अवनिं जितवतः धनुर्भृतः तस्य (दशरथस्य), घनरवाः नरवाहनसंपदः अर्णवाः विजयदुन्दुभितां ययुः ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) अवनिमिति॥ वरूथिना गुप्तिमता। वरूथो रथगुप्तिर्या तिरोधत्ते रथस्थितिम् इति सज्जनः। एकरथेनाद्वितीयरथेन। अवनिं जितवतो धनुर्भृतो नरवाहनसंपदः कुबेरतुल्यश्रीकस्य तस्य दशरथस्य घनरवा मेघसमघोषा अर्णवा विजयदुन्दुभितां किल ययुः। अर्णवान्तविजयीत्यर्थः ॥
Summary AI Indeed, for that bow-bearer (Dasharatha) who had conquered the earth with a single armored chariot, the oceans, roaring like thunderclouds and possessing riches like Kubera's, served as his victory drums.
सारांश AI एकमात्र रथ से पृथ्वी को जीतने वाले उस महान धनुर्धर के लिए समुद्रों की गंभीर गर्जना ही मानो विजय के नगाड़ों का कार्य कर रही थी।
पदच्छेदः AI
अवनिम्अवनि (२.१) the earth
एकरथेनएकरथ (३.१) with a single chariot
वरूथिनावरूथिन् (३.१) armored
जितवतःजितवत् (√जि+क्तवतु, ६.१) of him who had conquered
किलकिल indeed
तस्यतद् (६.१) of him
धनुर्भृतःधनुस्भृत् (६.१) of the bow-bearer
विजयदुन्दुभिताम्विजयदुन्दुभिता (२.१) the state of being a victory drum
ययुःययुः (√या कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) became
अर्णवाःअर्णव (१.३) the oceans
घनरवाःघनरव (१.३) roaring like clouds
नरवाहनसंपदःनरवाहन–संपद् (१.३) possessing wealth like Kubera's
छन्दः द्रुतविलम्बितम् [१२: नभभर]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११ १२
नि मे थे रू थि ना
जि तः कि स्य नु र्भृ तः
वि दु न्दु भि तां यु र्ण वा
वा वा सं दः
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.