नयगुणोपचितामिव भूपतेः
सदुपकारफलां श्रियभर्थिनः ।
अभिययुः सरसो मधुसंभृतां
कमलिनीमलिनीरपतत्रिणः ॥

अन्वयः AI अर्थिनः भूपतेः नयगुणोपचितां सदुपकारफलां श्रियम् इव, अलिनीरपतत्रिणः सरसः मधुसंभृतां कमलिनीम् अभिययुः।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) नयेति॥ नयो नीतिरेव गुणः। तेन। अथवा, -नयेन गुणैः शौर्यादिभिश्चोपगचिताम्। सतामुपकारः फलं यस्यास्तां सदुपकारफलां भूपतेर्दशरथस्य श्रियमर्थिन इव। मधुना वसन्तेन संभृतां सम्यक्पुष्टां सरसः संबन्धिनीं कमलिनीं पद्मिनीमलिनीरपतत्रिणः । अलयो मृङ्गान्। नीरपतत्रिणो जलपतत्रिणो हंसादयस्च। अभिययुः ॥
Summary AI Just as supplicants approach the prosperity of a king, which is enhanced by virtues like good policy and yields the fruit of good deeds, so did bees and water-birds approach the lotus plant of the lake, which was filled with nectar.
सारांश AI जैसे याचक राजा की लक्ष्मी की ओर जाते हैं, वैसे ही भ्रमर और पक्षी सरोवरों में मकरंद से युक्त कमलिनी के पास पहुँचने लगे।
पदच्छेदः AI
नयगुणोपचिताम्नयगुणउपचित (उप√चि+क्त, २.१) augmented by the virtues of policy
इवइव like
भूपतेःभूपति (६.१) of a king
सदुपकारफलांसत्उपकारफला (२.१) which has good deeds as its fruit
श्रियम्श्री (२.१) prosperity
अर्थिनःअर्थिन् (१.३) supplicants
अभिययुःअभिययुः (अभि√या कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) approached
सरसःसरस् (६.१) of the lake
मधुसंभृतांमधु–संभृत (सम्√भृ+क्त, २.१) filled with nectar
कमलिनीम्कमलिनी (२.१) the lotus plant
अलिनीरपतत्रिणःअलिनीरपतत्रिन् (१.३) bees and water-birds
छन्दः द्रुतविलम्बितम् [१२: नभभर]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११ १२
गु णो चि ता मि भू तेः
दु का लां श्रि र्थि नः
भि युः सो धु सं भृ तां
लि नी लि नी त्रि णः
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.