Loading data... On slow networks this could take a few minutes.
100%

जनपदे न गदः पदमादधा-
वभिभवः कुत एव सपत्नजः ।
क्षितिरभूत्फलवत्यजनन्दने
शमरतेऽमरतेजसि पार्थिवे ॥

अन्वयः AI शम-रते अमर-तेजसि अज-नन्दने पार्थिवे (सति), जनपदे गदः पदम् न आदधौ । सपत्न-जः अभिभवः कुतः एव (स्यात्)? क्षितिः फलवती अभूत् ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) जनपद इति॥ शमरते शान्तिपरेऽमरतेजस्यजनन्दने दशरथे पार्थिवे पृथिव्या ईश्वरे सति। तस्येश्वरः (पा५।१।४२)इत्यण्प्रत्ययः। जनपदे देशे गदो व्याघिः। उपतापरोगव्याधिगदामयाः इत्यमरः (अमरकोशः २.६.५१ ) । पदं नादधौ। नाचक्रामेत्यर्थः। सपत्नजः शत्रुजन्योऽभिभवः कुत एव? असंभावित एवेत्यर्थः। क्षितिः फलवत्यभूञ्च ॥
Summary AI While the son of Aja (Dasharatha), who was devoted to peace and possessed god-like splendor, was king, disease found no foothold in the kingdom. How then could there be any oppression from enemies? The earth became abundantly fruitful.
सारांश AI अज के पुत्र दशरथ के शासन में राज्य में न कोई रोग था और न शत्रुओं का भय। शांतिप्रिय और दिव्य तेज वाले राजा के होने से पृथ्वी अत्यंत फलवती थी।
पदच्छेदः AI
जनपदेजनपद (७.१) In the kingdom
not
गदःगद (१.१) disease
पदम्पद (२.१) a foothold
आदधौआदधौ (आ√धा कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) placed
अभिभवःअभिभव (१.१) oppression
कुतःकुतस् from where?
एवएव even
सपत्न-जःसपत्न (१.१) arising from enemies
क्षितिःक्षिति (१.१) The earth
अभूत्अभूत् (√भू कर्तरि लुङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) became
फलवतीफलवत् (१.१) fruitful
अज-नन्दनेअजनन्दन (७.१) while the son of Aja
शम-रतेशमरत (७.१) who was devoted to peace
अमर-तेजसिअमरतेजस् (७.१) who had god-like splendor
पार्थिवेपार्थिव (७.१) (was) the king
छन्दः द्रुतविलम्बितम् [१२: नभभर]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११ १२
दे दः मा धा
भि वः कु त्न जः
क्षि ति भू त्फ त्य न्द ने
ते ऽम ते सि पा र्थि वे
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.