उत्तस्थुषः सपदि पल्वलपङ्कमध्या-
न्मुस्ताप्ररोहकवलावयवानुकीर्णम् ।
जग्राह स द्रुतवराहकुलस्य मार्गं
सुव्यक्तमार्द्रपदपङ्क्तिभिरायताभिः ॥

अन्वयः AI सः, सपदि पल्वल-पङ्क-मध्यात् उत्तस्थुषः द्रुत-वराह-कुलस्य, आयताभिः आर्द्र-पद-पङ्क्तिभिः सुव्यक्तम्, मुस्ता-प्ररोह-कवल-अवयव-अनुकीर्णम् मार्गम् जग्राह।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) उत्तस्थुष इति॥ स नृपः मुस्ताप्ररोहाणां मुस्ताङ्कुराणां कवला ग्रासाः तेषामवयवैः श्रमविवृतमुखभ्रंशिभिः शकलैरनुकीर्णं व्याप्तम्। आयताभिर्दीर्घाभिरार्द्रपदपङ्क्तिभिः सुव्यक्तम्। सपदि पल्वलपङ्कमध्यादुत्तस्थुष उत्थितस्य द्रुतवराहकुसस्य पलायितवराहयूथस्य मार्गं जग्राहानुससार ॥

Summary AI He then followed the track of a herd of fleeing boars that had just risen from the mud of a pond. The path was clearly marked by long lines of their wet footprints and was strewn with chewed fragments of Musta grass sprouts.

सारांश AI कीचड़ से निकले जंगली सूअरों के गीले पदचिह्नों के लंबे मार्ग का पीछा करते हुए राजा उनके पीछे बढ़े।

पदच्छेदः AI

उत्तस्थुषः	उत्तस्थिवस् (उद्√स्था+क्वसु, ६.१)	of that which had just risen
सपदि	सपदि	immediately
पल्वलपङ्कमध्यात्	पल्वल–पङ्क–मध्य (५.१)	from the middle of the mud of a pond
मुस्ताप्ररोहकवलावयवानुकीर्णम्	मुस्ता–प्ररोह–कवल–अवयव–अनुकीर्ण (२.१)	strewn with bits of mouthfuls of Musta sprouts
जग्राह	जग्राह (√ग्रह् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	followed
सः	तद् (१.१)	he
द्रुतवराहकुलस्य	द्रुत–वराह–कुल (६.१)	of a herd of fleeing boars
मार्गम्	मार्ग (२.१)	the track
सुव्यक्तम्	सुव्यक्त (२.१)	very clear
आर्द्रपदपङ्क्तिभिः	आर्द्र–पद–पङ्क्ति (३.३)	by the lines of wet footprints
आयताभिः	आयता (३.३)	long

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
उ	त्त	स्थु	षः	स	प	दि	प	ल्व	ल	प	ङ्क	म	ध्या
न्मु	स्ता	प्र	रो	ह	क	व	ला	व	य	वा	नु	की	र्णम्
ज	ग्रा	ह	स	द्रु	त	व	रा	ह	कु	ल	स्य	मा	र्गं
सु	व्य	क्त	मा	र्द्र	प	द	प	ङ्क्ति	भि	रा	य	ता	भिः
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

महाभारतम् वेदव्यासः

About

Resources

Connect