चमरान्परितः प्रवर्तिताश्वः
क्वचिदाकर्णविकृष्टभल्लवर्षी ।
नृपतीनिव तान्वियोज्य सद्यः
सितबालव्यजनैर्जगाम शान्तिम् ॥

अन्वयः AI क्वचित् परितः प्रवर्तिताश्वः आकर्ण-विकृष्ट-भल्ल-वर्षी (सः) तान् चमरान् नृपतीन् इव सित-बाल-व्यजनैः सद्यः वियोज्य शान्तिं जगाम।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) चमरानिति॥ क्वचिञ्चमरान्परितः। अभितः परितः समया-(वा१४४२) इत्यादिना द्वितीया। प्रवर्तिताश्वः प्रधाविताश्वः। आकर्णविकृष्टभल्लानिषुविशेषान्वर्षतीति तथोक्तः स नृपः। नृपतीनिव तांश्चमरान्सितबालव्यजनैः शुभ्रचामरैर्वियोज्य विरहय्य सद्यः शान्तिं जगाम। शूराणां परकीयमैश्वर्यमेकसह्यम्, न तु जीवितमिति भावः। औपच्छन्दसिकं वृत्तम् ॥

Summary AI Somewhere else, riding his horse around them and showering spears drawn back to his ear, he separated the yaks from their white tail-fans, just as a conqueror separates defeated kings from their royal insignia, and thus attained satisfaction.

सारांश AI चँवरी गायों का पीछा करते हुए राजा ने बाणों से उनके सफेद पूंछ के बालों को काट दिया। इस प्रकार उन्हें राजसी चामरों से वंचित कर राजा को शांति प्राप्त हुई।

पदच्छेदः AI

चमरान्	चमर (२.३)	the yaks
परितः	परितस्	around
प्रवर्तिताश्वः	प्रवर्तित (प्र√वृत्+णिच्+क्त)–अश्व (१.१)	he whose horse was made to move
क्वचित्	क्वचित्	somewhere
आकर्णविकृष्टभल्लवर्षी	आकर्ण (आ√आकर्ण)–विकृष्ट (वि√कृष्+क्त)–भल्ल–वर्षिन् (१.१)	showering spears drawn up to the ear
नृपतीन्	नृपति (२.३)	kings
इव	इव	like
तान्	तत् (२.३)	them
वियोज्य	वियोज्य (वि√युज्+ल्यप्)	having separated
सद्यः	सद्यस्	immediately
सितबालव्यजनैः	सित–बाल–व्यजन (३.३)	from their white tail-fans
जगाम	जगाम (√गम् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	he went
शान्तिम्	शान्ति (२.१)	to peace

छन्दः औपच्छन्दसिक

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
च	म	रा	न्प	रि	तः	प्र	व	र्ति	ता	श्वः
क्व	चि	दा	क	र्ण	वि	कृ	ष्ट	भ	ल्ल	व	र्षी
नृ	प	ती	नि	व	ता	न्वि	यो	ज्य	स	द्यः
सि	त	बा	ल	व्य	ज	नै	र्ज	गा	म	शा	न्तिम्

Other texts to read

किरातार्जुनीयम् भारविः

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

About

Resources

Connect