अन्वयः
राघव: Raghava, हयम् horse back, आरूढ: mounting on, यदा whenever, मृगयाम् for hunting, याति goes, तदा then, स: Lakshmana, धनु: परिपालयन् holding bow in his hand, एनम् him (Rama), पृष्ठत: behind, अन्वेति followed.
Summary
Whenever Raghava (Rama) went hunting into the forest, riding the horse, Lakshmana used to follow him holding bow and arrows (in his hand).
पदच्छेदः
| यदा | यदा (अव्ययः) |
| हि | हि (अव्ययः) |
| हयम् | हय (२.१) |
| आरूढो | आरूढ (√आ-रुह् + क्त, १.१) |
| मृगयां | मृगया (२.१) |
| याति | याति (√या लट् प्र.पु. एक.) |
| राघवः | राघव (१.१) |
| तदैनं | तदा (अव्ययः)–एनद् (२.१) |
| पृष्ठतो | पृष्ठतस् (अव्ययः) |
| ऽभ्येति | अभ्येति (√अभि-इ लट् प्र.पु. एक.) |
| सधनुः | स (अव्ययः)–धनुस् (२.१) |
| परिपालयन् | परिपालयत् (√परि-पालय् + शतृ, १.१) |
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|
| य | दा | हि | ह | य | मा | रू | ढो |
| मृ | ग | यां | या | ति | रा | घ | वः |
| त | दै | नं | पृ | ष्ठ | तो | ऽभ्ये | ति |
| स | ध | नुः | प | रि | पा | ल | यन् |