१.१९.२२

तेन चाहं न शक्तोऽस्मि संयोद्धुं तस्य वा बलैः ।
सबलो वा मुनिश्रेष्ठ सहितो वा ममात्मजैः ॥

अन्वयः

स: राक्षस: that rakshasa, युधि in the battle, वीर्यवताम् of the warriors, वीर्यम् prowess, आदत्ते हि takes, मुनिश्रेष्ठ O Foremost of ascetics, सबलो वा either with forces, मम आत्मजै:सहितो वा or together with my sons, अहम् I, तेन with him, तस्य बलै:वा or with his forces, संयोद्धुम् to engage in battle, न शक्तोऽस्मि I am not competant.

Summary

That rakshasa pulls out warriors' prowess in the battle. O foremost of ascetics Either with forces or with my sons it is not possible for me to engage him or his forces in battle.

पदच्छेदः

तेनतद् (३.१)
चाहंच (अव्ययः)–मद् (१.१)
नन (अव्ययः)
शक्तोशक्त (√शक् + क्त, १.१)
ऽस्मिअस्मि (√अस् लट् उ.पु. )
संयोद्धुंसंयोद्धुम् (√सम्-युध् + तुमुन्)
तस्यतद् (६.१)
वावा (अव्ययः)
बलैःबल (३.३)
सबलोसबल (१.१)
वावा (अव्ययः)
मुनिश्रेष्ठमुनि–श्रेष्ठ (८.१)
सहितोसहित (१.१)
वावा (अव्ययः)
ममात्मजैःमद् (६.१)–आत्मज (३.३)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८
तेन चा हंन श क्तोऽस्मि
सं यो द्धुं तस्य वाब लैः
सब लो वामु नि श्रेष्ठ
सहि तो वाम मात्म जैः