अन्वयः

महाप्राज्ञ: highly learned, मतिमान् wise, स: Valmiki, मतिं चकार thought, स: मुनिपुङ्गव: that preeminent one among sages, चिन्तयन् pondering,शिष्यम् addressing his disciple, इदम् this, वाक्यम् statement, अब्रवीत् च and said.

M N Dutt

Resolving thus in his mind, that highly-wise one and best of sages addressed his disciple, saying.

Summary

Very wise and learned, he (Valmiki), preeminent among sages, pondered over it (for a while) and spoke these words to his disciple.

पदच्छेदः

चिन्तयन्	चिन्तयत् (√चिन्तय् + शतृ, १.१)
स	तद् (१.१)
महाप्राज्ञश्	महत्–प्राज्ञ (१.१)
चकार	चकार (√कृ लिट् प्र.पु. एक.)
मतिमान्	मतिमत् (१.१)
मतिम्	मति (२.१)
शिष्यं	शिष्य (२.१)
चैवाब्रवीद्	च (अव्ययः)–एव (अव्ययः)–अब्रवीत् (√ब्रू लङ् प्र.पु. एक.)
वाक्यम्	वाक्य (२.१)
इदं	इदम् (२.१)
स	तद् (१.१)
मुनिपुंगवः	मुनि–पुंगव (१.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
चि	न्त	य	न्स	म	हा	प्रा	ज्ञ
श्च	का	र	म	ति	मा	न्म	तिम्
शि	ष्यं	चै	वा	ब्र	वी	द्वा	क्य
मि	दं	स	मु	नि	पुं	ग	वः