अन्वयः

धर्मवित् knower of righteousness, स: Valmiki, शिष्येण सह with his disciples, आश्रमपदम् the hermitage, प्रविश्य having entered, ध्यानम् आस्थित: meditating on the incident, उपविष्ट: sitting, अन्या: other, कथा: stories, चकार composed.

M N Dutt

Having entered the hermitage along with his disciple, conversant with righteousness engaged in diverse kinds of talk, revolved in his mind the circumstances connected with the verses.

Summary

Valmiki who knows dharma entered the hermitage along with his disciple and sat in meditation and composed other stories.

पदच्छेदः

स	तद् (१.१)
प्रविश्याश्रमपदं	प्रविश्य (√प्र-विश् + ल्यप्)–आश्रम–पद (२.१)
शिष्येण	शिष्य (३.१)
सह	सह (अव्ययः)
धर्मवित्	धर्म–विद् (१.१)
उपविष्टः	उपविष्ट (√उप-विश् + क्त, १.१)
कथाश्	कथा (२.३)
चान्याश्	च (अव्ययः)–अन्य (२.३)
चकार	चकार (√कृ लिट् प्र.पु. एक.)
ध्यानम्	ध्यान (२.१)
आस्थितः	आस्थित (√आ-स्था + क्त, १.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
स	प्र	वि	श्या	श्र	म	प	दं
शि	ष्ये	ण	स	ह	ध	र्म	वित्
उ	प	वि	ष्टः	क	था	श्चा	न्या
श्च	का	र	ध्या	न	मा	स्थि	तः