अन्वयः

स: that, महामुनि: eminent sage, तमसाया: तीरम् the bank of the river Tamasa, समासाद्य having reached, अकर्दमम् free from mud (pure and clear), तीर्थम् descent into the river दृष्ट्वा having seen, पार्श्वे by the side of, स्थितम् standing, शिष्यम् to the disciple, आह spoke.

M N Dutt

And having arrived at the banks of that river, the pious one, observing a holy spot devoid of mud, spoke to his disciple standing by.

Summary

The eminent sage Valmiki reached the bank of Tamasa and seen a descent into the river with pellucid waters, spoke to the disciple standing by the side.

पदच्छेदः

स	तद् (१.१)
तु	तु (अव्ययः)
तीरं	तीर (२.१)
समासाद्य	समासाद्य (√समा-सादय् + ल्यप्)
तमसाया	तमसा (६.१)
महामुनिः	महत्–मुनि (१.१)
शिष्यम्	शिष्य (२.१)
आह	आह (√अह् लिट् प्र.पु. एक.)
स्थितं	स्थित (√स्था + क्त, १.१)
पार्श्वे	पार्श्व (७.१)
दृष्ट्वा	दृष्ट्वा (√दृश् + क्त्वा)
तीर्थम्	तीर्थ (२.१)
अकर्दमम्	अकर्दम (२.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
स	तु	ती	रं	स	मा	सा	द्य
त	म	सा	या	म	हा	मु	निः
शि	ष्य	मा	ह	स्थि	तं	पा	र्श्वे
दृ	ष्ट्वा	ती	र्थ	म	क	र्द	मम्