१.३४.१०

संप्रहृष्टमना रामो विश्वामित्रमथाब्रवीत् ।
भगवञ्श्रोतुमिच्छामि गङ्गां त्रिपथगां नदीम् ।
त्रैलोक्यं कथमाक्रम्य गता नदनदीपतिम् ॥

अन्वयः

अथ then, राम: Rama, तदा then, तत्र there, विश्वामित्रम् addressing Visvamitra, अब्रवीत् spoke, भगवन् O Venerable one, त्रिपथगाम् flowing in three directions, गङ्गां नदीम् about river Ganga, श्रोतुम् to listen, इच्छामि I am desirous,त्रैलोक्यम् three worlds, आक्रम्य occupying, नदनदीपतिम् the sea, the lord of all the rivers, कथम् how, गता reached.

M N Dutt

O adorable one, I desire to hear how the Gangă flowing in three directions and embracing the three worlds, falls into the lord of streams and rivers.

Summary

Then Rama said to Viswamitra "O venerable one I wish to know why Ganga flowing in three directions, occupy (purified) the three worlds before entering the sea, the lord of rivers?"

पदच्छेदः

सम्प्रहृष्टमनासम्प्रहृष्ट (√सम्प्र-हृष् + क्त)–मनस् (१.१)
रामोराम (१.१)
विश्वामित्रम्विश्वामित्र (२.१)
अथाब्रवीत्अथ (अव्ययः)–अब्रवीत् (√ब्रू लङ् प्र.पु. एक.)
भगवञ्भगवन्त् (८.१)
श्रोतुम्श्रोतुम् (√श्रु + तुमुन्)
इच्छामिइच्छामि (√इष् लट् उ.पु. )
गङ्गांगङ्गा (२.१)
त्रिपथगांत्रिपथगा (२.१)
नदीम्नदी (२.१)
त्रैलोक्यंत्रैलोक्य (२.१)
कथम्कथम् (अव्ययः)
आक्रम्यआक्रम्य (√आ-क्रम् + ल्यप्)
गतागत (√गम् + क्त, १.३)
नदनदीपतिम्नद–नदीपति (२.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
संप्र हृष्टम ना रा मो वि श्वा मित्र
म थाब्र वीत्भग व ञ्श्रोतु मि च्छामि
ग ङ्गांत्रिपथ गांन दीम् त्रै लो क्यंक
थ मा क्रम्यग तानदन दीप तिम्