अन्वयः

महान् mighty, राजा king, महता कालेन for a long time, निश्चयं अकृत्वा without arriving at any decision (in the matter of bringing Ganga down to earth), त्रिंशद्वर्षसहस्राणि thirty thousand years, राज्यम् kingdom, कृत्वा having ruled, दिवं गत: ascended heaven.

M N Dutt

And without being able to ascertain it, the mighty monarch after a long course of time, and having reigned for thirty thousand years, ascended heaven.

Summary

The mighty king (Sagara), over a long period of time without being able to devise means (to bring Ganga down to the earth), ruled the kingdom for thirty thousand years and ascended to heaven". इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे एकचत्वारिंशस्सर्ग:॥Thus ends the fortyfirst sarga of Balakanda of the holy Ramayana the first epic composed by sage Valmiki.

पदच्छेदः

अगत्वा	अ (अव्ययः)–गत्वा (√गम् + क्त्वा)
निश्चयं	निश्चय (२.१)
राजा	राजन् (१.१)
कालेन	काल (३.१)
महता	महत् (३.१)
महान्	महत् (१.१)
त्रिंशद्वर्षसहस्राणि	त्रिंशत्–वर्ष–सहस्र (२.३)
राज्यं	राज्य (२.१)
कृत्वा	कृत्वा (√कृ + क्त्वा)
दिवं	दिव् (२.१)
गतः	गत (√गम् + क्त, १.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
अ	ग	त्वा	नि	श्च	यं	रा	जा
का	ले	न	म	ह	ता	म	हान्
त्रिं	श	द्व	र्ष	स	ह	स्रा	णि
रा	ज्यं	कृ	त्वा	दि	वं	ग	तः