अन्वयः

लोककृत् (देवः) the creator of the worlds, तं राजानम् addressing that king, एवम् in this way, उक्त्वा having spoken, गङ्गां च Ganga also, आभाष्य after conversing, सह देवै: along with devatas, मरुद्गणै: with groups of maruts, त्रिदिवम् towards heaven, जगाम had gone.

M N Dutt

Having thus addressed the monarch, and greeted Gangā, the creator of the worlds repaired to heaven with the celestials.

Summary

The Creator of the worlds having thus addressed the king and conversing with Ganga went towards heaven along with devatas and maruts". इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे द्विचत्वारिंशस्सर्ग:॥Thus ends the fortysecond sarga of Balakanda of the holy Ramayana the first epic composed by sage Valmiki.

पदच्छेदः

तम्	तद् (२.१)
एवम्	एवम् (अव्ययः)
उक्त्वा	उक्त्वा (√वच् + क्त्वा)
राजानं	राजन् (२.१)
गङ्गां	गङ्गा (२.१)
चाभाष्य	च (अव्ययः)–आभाष्य (√आ-भाष् + ल्यप्)
लोककृत्	लोककृत् (१.१)
जगाम	जगाम (√गम् लिट् प्र.पु. एक.)
त्रिदिवं	त्रिदिव (२.१)
देवः	देव (१.१)
सह	सह (अव्ययः)
सर्वैर्	सर्व (३.३)
मरुद्गणैः	मरुत्–गण (३.३)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
त	मे	व	मु	क्त्वा	रा	जा	नं
ग	ङ्गां	चा	भा	ष्य	लो	क	कृत्
ज	गा	म	त्रि	दि	वं	दे	वः
स	ह	स	र्वै	र्म	रु	द्ग	णैः