१.४४.१८

अथ धन्वन्तरिर्नाम अप्सराश्च सुवर्चसः ।
अप्सु निर्मथनादेव रसात्तस्माद्वरस्त्रियः ।
उत्पेतुर्मनुजश्रेष्ठ तस्मादप्सरसोऽभवन् ॥

अन्वयः

मनुजश्रेष्ठ O Best among men, अप्सु waters, निर्मथनात् churning, तस्मात् रसात् from that essence, वरस्त्रिय: excellent women, उत्पेतु: emerged, तस्मात् for that reason, अप्सरस: apsaras, अभवन् became.

M N Dutt

After a thousand years, had rolled on, arose a male being impregnated with the Āyurveda, of exceedingly righteous soul, called Dhanvantari, bearing in his hands a stick, and a Kamandalu. And there arose also, from the cream of the churning waters, those magnificent dames the shining Apsaras. And, O foremost of men, as they had emerged from water, they are called Apsaras.

Summary

O Best among men excellent women emerged out of the essence produced by churning of waters. Therefore they are known as apsarasas.

पदच्छेदः

अथअथ (अव्ययः)
धन्वन्तरिर्धन्वन्तरि (१.१)
नामनाम (अव्ययः)
अप्सराश्अप्सरस् (१.१)
चच (अव्ययः)
सुवर्चसःसुवर्चस् (१.३)
अप्सुअप् (७.३)
निर्मथनाद्निर्मथन (५.१)
एवएव (अव्ययः)
रसात्रस (५.१)
तस्माद्तद् (५.१)
वरस्त्रियःवर–स्त्री (१.३)
उत्पेतुर्उत्पेतुः (√उत्-पत् लिट् प्र.पु. बहु.)
मनुजश्रेष्ठमनुज–श्रेष्ठ (८.१)
तस्माद्तद् (५.१)
अप्सरसोअप्सरस् (१.३)
ऽभवन्अभवन् (√भू लङ् प्र.पु. बहु.)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
अथ ध न्वन्त रि र्नाम अप्स राश्च
सु वर्च सः अप्सु निर्मथ ना देव
र सा त्त स्माद्व रस्त्रि यः उ त्पे तुर्म
नु ज श्रेष्ठ त स्मा दप्सर सोऽभ वन्