१.५३.१८

तस्या हुम्भारवोत्सृष्टाः पह्लवाः शतशो नृप ।
नाशयन्ति बलं सर्वं विश्वामित्रस्य पश्यतः ॥

अन्वयः

तस्य his, तत् वचनम् this word, श्रुत्वा having heard, सा that, सुरभि: Kamadhenu, तदा then, असृजत् created (army), नृप O Rama, तस्या: that Kamadhenu's, हुम्भारवोत्सृष्टा: from the sound of 'Humbha' uttered by her, पप्लवा: paplavas, शतश: in hundreds, विश्वामित्रस्य Viswamitra, पश्यत: while seeing, सर्वम् entire, बलम् army, नाशयन्ति destroyed.

Summary

Hearing his words Kamadhenu created an army. O Rama her lowing brought into being Paplavas in hundreds who destroyed the entire army of Viswamitra, while he looked on helplessly.

पदच्छेदः

तस्यातद् (६.१)
हुम्भारवोत्सृष्टाःहुम्भा–रव–उत्सृष्ट (√उत्-सृज् + क्त, १.३)
पह्लवाःपह्लव (१.३)
शतशोशतशस् (अव्ययः)
नृपनृप (८.१)
नाशयन्तिनाशयन्ति (√नाशय् लट् प्र.पु. बहु.)
बलंबल (२.१)
सर्वंसर्व (२.१)
विश्वामित्रस्यविश्वामित्र (६.१)
पश्यतःपश्यत् (√दृश् + शतृ, ६.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

स्या हु म्भा वो त्सृ ष्टाः
ह्ल वाः शोनृ
नान्ति लं र्वं
वि श्वा मि त्रस्यश्य तः