अन्वयः

इति thus, उक्त्वा having spoken, सत्वर: speedily, परमक्रुद्ध: exceedingly furious, विधूमम् smokeless, कालाग्निमिव like fire at the destruction of the worlds, अपरम् another, यमदण्डमिव like the staff of death, दण्डम् staff, उद्यम्य lifting up.

M N Dutt

Saying this, he, transported with wrath, and like the smoking flame at at universal dissolution, speedily upraised a staff resembling another mace of Yama itself.' to

Summary

Exceedingly furious Vasishta quickly lifted up his staff which looked like the staff of Yama (the od of death), like smokeless fire at the time of destruction of the worlds.इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे पञ्चपञ्चाशस्सर्ग:॥Thus ends the fiftyfifth sarga of Balakanda of the holy Ramayana the first epic composed by sage Valmiki.

पदच्छेदः

इत्य्	इति (अव्ययः)
उक्त्वा	उक्त्वा (√वच् + क्त्वा)
परमक्रुद्धो	परम–क्रुद्ध (√क्रुध् + क्त, १.१)
दण्डम्	दण्ड (२.१)
उद्यम्य	उद्यम्य (√उत्-यम् + ल्यप्)
सत्वरः	सत्वर (१.१)
विधूम	विधूम (१.१)
इव	इव (अव्ययः)
कालाग्निर्	कालाग्नि (१.१)
यमदण्डम्	यम–दण्ड (२.१)
इवापरम्	इव (अव्ययः)–अपर (२.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
इ	त्यु	क्त्वा	प	र	म	क्रु	द्धो
द	ण्ड	मु	द्य	म्य	स	त्व	रः
वि	धू	म	इ	व	का	ला	ग्नि
र्य	म	द	ण्ड	मि	वा	प	रम्