१.७०.२४

मघा ह्यद्य महाबाहो तृतीये दिवसे प्रभो ।
फल्गुन्यामुत्तरे राजंस्तस्मिन्वैवाहिकं कुरु ।
रामलक्ष्मणयोरर्थे दानं कार्यं सुखोदयम् ॥

अन्वयः

महाबाहो O Strong armed one, प्रभो (विभो) O Lord, अद्य today, मखा हि star Makha is on the ascendent, राजन् O King, तृतीये दिवसे third day from today, फल्गुन्याम् known as Phalguni, तस्मिन् in that, उत्तरे in the star Uttara, वैवाहिकम् marriage, कुरु perform, राजन् O King, रामलक्ष्मणयो: for Rama and Lakshmana, सुखोदयम् for enjoying felicity, दानम् distribution of kine, etc, कार्यम् fit to be done.

Summary

Today the star Makha is on the ascendant. O King perform the marriage on the, third day from today under UttaraPhalguni star. Gifts may be given for the happiness of Rama and Lakshmana".इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे एकसप्ततितमस्सर्ग:॥Thus ends the seventyfirst sarga of Balakanda of the holy Ramayana the first epic composed by sage Valmiki.

पदच्छेदः

मघामघा (१.१)
ह्य्हि (अव्ययः)
अद्यअद्य (अव्ययः)
महाबाहोमहत्–बाहु (८.१)
तृतीयेतृतीय (७.१)
दिवसेदिवस (७.१)
प्रभोप्रभु (८.१)
फल्गुन्याम्फल्गुनी (७.१)
उत्तरेउत्तर (७.१)
राजंस्राजन् (८.१)
तस्मिन्तद् (७.१)
वैवाहिकंवैवाहिक (२.१)
कुरुकुरु (√कृ लोट् म.पु. )
रामलक्ष्मणयोर्राम–लक्ष्मण (६.२)
अर्थेअर्थ (७.१)
दानंदान (१.१)
कार्यंकार्य (√कृ + कृत्, १.१)
सुखोदयम्सुख–उदय (१.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
म घा ह्यद्यम हा बा होतृ ती येदि
व सेप्र भो फ ल्गु न्या मुत्त रे रा जं
स्त स्मि न्वै वाहि कंकुरु राम लक्ष्म
ण यो र र्थे दा नं का र्यंसु खोद यम्