अन्वयः
आत्मवत्तया with selfrestraint, स: he (Rama), कथञ्चित् somehow, कृतेन done (by some one), एकेन single, उपकारेण benefit rendered, तुष्यति is pleased, अपकाराणाम् offences, शतमपि even a hundred, न स्मरति does not remember.
Summary
Gifted with selfrestraint, Rama was pleased even with a single benefit done somehow to him, yet did not remember even a hundred offences committed by others.
पदच्छेदः
| कथंचिद् | कथंचिद् (अव्ययः) |
| उपकारेण | उपकार (३.१) |
| कृतेनैकेन | कृत (√कृ + क्त, ३.१)–एक (३.१) |
| तुष्यति | तुष्यति (√तुष् लट् प्र.पु. एक.) |
| न | न (अव्ययः) |
| स्मरत्य् | स्मरति (√स्मृ लट् प्र.पु. एक.) |
| अपकाराणां | अपकार (६.३) |
| शतम् | शत (२.१) |
| अप्य् | अपि (अव्ययः) |
| आत्मवत्तया | आत्मवत्–ता (३.१) |
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|
| क | थं | चि | दु | प | का | रे | ण |
| कृ | ते | नै | के | न | तु | ष्य | ति |
| न | स्म | र | त्य | प | का | रा | णां |
| श | त | म | प्या | त्म | व | त्त | या |