२.१.२१

आयकर्मण्युपायज्ञः संदृष्टव्ययकर्मवित् ।
श्रैष्ठ्यं शास्त्रसमूहेषु प्राप्तो व्यामिश्रकेष्वपि ॥

अन्वयः

शास्त्रसमूहेषु in scriptures, व्यामिश्रकेषु च also in the mutually interconnected (and which are mutually contradictory) branches of learning, श्रैष्ठ्यम् proficiency, प्राप्तः obtained, अर्थधर्मौ in artha and dharma, सङ्गृह्य having grasped, सुखतन्त्रः sought pleasure, अलसः न not indolent.

Summary

He obtained proficiency in scriptures and interconnected (mutually contradictory) branches of learning. Only after having grasped the (philosophy of) artha (statecraft) and dharma (righteousness), he sought pleasure. He was never indolent.

पदच्छेदः

आयकर्मण्य्आय–कर्मन् (७.१)
उपायज्ञःउपाय–ज्ञ (१.१)
संदृष्टव्ययकर्मवित्संदृष्ट (√सम्-दृश् + क्त)–व्ययकर्मन्–विद् (१.१)
श्रैष्ठ्यंश्रैष्ठ्य (२.१)
शास्त्रसमूहेषुशास्त्र–समूह (७.३)
प्राप्तोप्राप्त (√प्र-आप् + क्त, १.१)
व्यामिश्रकेष्व्व्यामिश्रक (७.३)
अपिअपि (अव्ययः)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८
आय क र्मण्यु पा य ज्ञः
सं दृ ष्टव्यय कर्म वित्
श्रै ष्ठ्यं शास्त्रस मू हेषु
प्रा प्तो व्या मिश्र केष्वपि