अन्वयः

तथा thus, उक्ता spoken to, सा she, समाश्वस्ता breathing a sigh of relief, तत् that, अप्रियम् unpleasant thing, वक्तुकामा intending to tell, भर्तारम् to her husband, भूयः still more, परिपीडयितुम् for tormenting, उपचक्रमे started.

Summary

Thus spoken to, she (Kaikeyi) breathed a sigh of relief. Intending to tell him the unpleasant thing (which was in her mind), she began tormenting her husband all the more.इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे दशमस्सर्गः॥Thus ends the tenth sarga of Ayodhyakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.

पदच्छेदः

तथोक्ता	तथा (अव्ययः)–उक्त (√वच् + क्त, १.१)
सा	तद् (१.१)
समाश्वस्ता	समाश्वस्त (√समा-श्वस् + क्त, १.१)
वक्तुकामा	वक्तु–काम (१.१)
तद्	तद् (२.१)
अप्रियम्	अप्रिय (२.१)
परिपीडयितुं	परिपीडयितुम् (√परि-पीडय् + तुमुन्)
भूयो	भूयस् (अव्ययः)
भर्तारम्	भर्तृ (२.१)
उपचक्रमे	उपचक्रमे (√उप-क्रम् लिट् प्र.पु. एक.)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
त	थो	क्ता	सा	स	मा	श्व	स्ता
व	क्तु	का	मा	त	द	प्रि	यम्
प	रि	पी	ड	यि	तुं	भू	यो
भ	र्ता	र	मु	प	च	क्र	मे