अन्वयः

जगतीपति: lord of the earth, स: he, तत्र there (in that chamber of wrath), पतिताम् fallen down, भूमौ on the floor, शयानाम् lying down, अतथोचिताम् unbecoming manner, ताम् her, अपश्यत् saw, दु:खेन with grief, प्रतप्त: इव as if consumed.

Summary

The lord of the earth (Dasaratha) saw her (Kaikeyi) lying down on the floor of the chamber of wrath in an unbecoming manner and felt as if consumed by grief.

पदच्छेदः

तां	तद् (२.१)
तत्र	तत्र (अव्ययः)
पतितां	पतित (√पत् + क्त, २.१)
भूमौ	भूमि (७.१)
शयानाम्	शयान (√शी + शानच्, २.१)
अतथोचिताम्	अतथोचित (२.१)
प्रतप्त	प्रतप्त (√प्र-तप् + क्त, १.१)
इव	इव (अव्ययः)
दुःखेन	दुःख (३.१)
सो	तद् (१.१)
ऽपश्यज्	अपश्यत् (√पश् लङ् प्र.पु. एक.)
जगतीपतिः	जगतीपति (१.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
तां	त	त्र	प	ति	तां	भू	मौ
श	या	ना	म	त	थो	चि	ताम्
प्र	त	प्त	इ	व	दुः	खे	न
सो	ऽप	श्य	ज्ज	ग	ती	प	तिः