२.११.९

तथैवोष्णं विनिःश्वस्य वृद्धो दशरथो नृपः ।
विललापार्तवद्दुःखं गगनासक्तलोचनः ॥

अन्वयः

वृद्धः aged, दशरथः नृपः king Dasaratha, तथैव in that way only, उष्णम् hot, विनिश्श्वस्य heaving sighs, आर्तवत् like a sick man, गगनासक्तलोचनः looked at the sky with a fixed gaze, दुःखम् pitiably, विललाप lamented.

M N Dutt

Then the old king Dasaratha, with his eyes fixed at the sky, sighing hot, lamented in this strain.

Summary

The old king Dasaratha, heaving hot sighs, started lamenting pitiably fixing his gaze at the sky like the sick:

पदच्छेदः

तथैवोष्णंतथा (अव्ययः)–एव (अव्ययः)–उष्ण (२.१)
विनिःश्वस्यविनिःश्वस्य (√विनिः-श्वस् + ल्यप्)
वृद्धोवृद्ध (१.१)
दशरथोदशरथ (१.१)
नृपःनृप (१.१)
विललापार्तवद्विललाप (√वि-लप् लिट् प्र.पु. एक.)–आर्त–वत् (अव्ययः)
दुःखंदुःख (२.१)
गगनासक्तलोचनःगगन–आसक्त (√आ-सञ्ज् + क्त)–लोचन (१.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

थै वो ष्णंवि निः श्वस्य
वृ द्धो थोनृ पः
वि ला पार्त द्दुः खं
नाक्त लो नः