अन्वयः

सः राजा that king (Dasaratha), तीक्ष्णेन with a sharp, प्रतोदेन by the lash, नुन्नः beaten up, हयोत्तमः इव like a horses of the best breed, अभीक्ष्णम् exceedingly, प्रचोदितः incited, कैकेयीम् to Kaikeyi, इदम् this word, अब्रवीत् said.

M N Dutt

Thus urged by Kaikeyī, the king like to an excellent steed stung by a sharp goad, again spoke to her.

Summary

The king who was very much incited by her words, like a horse of the best breed whipped by the lash, replied to Kaikeyi:

पदच्छेदः

स	तद् (१.१)
नुन्न	नुन्न (√नुद् + क्त, १.१)
इव	इव (अव्ययः)
तीक्ष्णेण	तीक्ष्ण (३.१)
प्रतोदेन	प्रतोद (३.१)
हयोत्तमः	हय–उत्तम (१.१)
राजा	राजन् (१.१)
प्रचोदितो	प्रचोदित (√प्र-चोदय् + क्त, १.१)
ऽभीक्ष्णं	अभीक्ष्णम् (अव्ययः)
कैकेयीम्	कैकेयी (२.१)
इदम्	इदम् (२.१)
अब्रवीत्	अब्रवीत् (√ब्रू लङ् प्र.पु. एक.)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
स	नु	न्न	इ	व	ती	क्षे	ण
प्र	तो	दे	न	ह	यो	त्त	मः
रा	जा	प्र	दो	चि	तो	ऽभी	क्ष्णं
कै	के	यी	मि	द	म	ब्र	वीत्