२.१२.२४

ततः पुरस्तात्सहसा विनिर्गतो; महीपतीन्द्वारगतान्विलोकयन् ।
ददर्श पौरान्विविधान्महाधना;नुपस्थितान्द्वारमुपेत्य विष्ठितान् ॥

अन्वयः

ततः then, सहसा immediately, पुरस्तात् forward, विनिर्गतः moving, द्वारगतः having reached the gate, विलोकयन् seeing, द्वारम् gate, उपेत्य having approached, विष्ठितान् waiting, महीपतीन् kings, उपस्थितान् having arrived, महाधनान् wealthy people, (विविधान्) पौरान् citizens, ददर्श beheld.

M N Dutt

Having come out of the presence of the king suddenly, he saw the warders, various citizens and great personages sitting at the gate.

Summary

Then Sumantra hastened towards the gate where he saw kings, wealthy people and citizens who had already arrived and waiting there. इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे चतुर्दशस्सर्गः॥Thus ends the fourteenth sarga of Ayodhyakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.

पदच्छेदः

ततःततस् (अव्ययः)
पुरस्तात्पुरस्तात् (अव्ययः)
सहसासहसा (अव्ययः)
विनिर्गतोविनिर्गत (√विनिः-गम् + क्त, १.१)
महीपतीन्महीपति (२.३)
द्वारगतान्द्वार–गत (√गम् + क्त, २.३)
विलोकयन्विलोकयत् (√वि-लोकय् + शतृ, १.१)
ददर्शददर्श (√दृश् लिट् प्र.पु. एक.)
पौरान्पौर (२.३)
विविधान्विविध (२.३)
महाधनान्महाधन (२.३)
उपस्थितान्उपस्थित (√उप-स्था + क्त, २.३)
द्वारम्द्वार (२.१)
उपेत्यउपेत्य (√उप-इ + ल्यप्)
विष्ठितान्विष्ठित (√वि-स्था + क्त, २.३)

छन्दः

वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
त तःपु र स्तात्सह सावि निर्ग तो
म हीप ती न्द्वारग तान्वि लोक यन्
द दर्श पौ रान्विवि धान्म हाध ना
नु पस्थि ता न्द्वारमु पेत्य विष्ठि तान्
जतजर