अन्वयः

सः रामः that Rama, दीन इव like a wretch, शोकार्तः tormented with grief, विषण्णवदनद्युतिः with a sorrowful countenance, कैकेयीम् Kaikeyi, अभिवाद्यैव having made salutations, वचनम् words, अब्रवीत् said.

M N Dutt

Being pressed with sorrow, Rāma of pale countenance, like one miserable, saluting KaikeyI, spoke to her the following words.

Summary

With a sorrowful countenance Rama made salutation to Kaikeyi and said like a wretch tormented with grief:

पदच्छेदः

स	तद् (१.१)
दीन	दीन (१.१)
इव	इव (अव्ययः)
शोकार्तो	शोक–आर्त (१.१)
विषण्णवदनद्युतिः	विषण्ण (√वि-सद् + क्त)–वदन–द्युति (१.१)
कैकेयीम्	कैकेयी (२.१)
अभिवाद्यैव	अभिवाद्य (√अभि-वादय् + ल्यप्)–एव (अव्ययः)
रामो	राम (१.१)
वचनम्	वचन (२.१)
अब्रवीत्	अब्रवीत् (√ब्रू लङ् प्र.पु. एक.)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
स	दी	न	इ	व	शो	का	र्तो
वि	ष	ण्ण	व	द	न	द्यु	तिः
कै	के	यी	म	भि	वा	द्यै	व
रा	मो	व	च	न	म	ब्र	वीत्