अन्वयः

कैकेय्या by Kaikeyi, अभिप्रचोदितः urged, रामोऽपि Rama also, राजानम् the king, उत्थाप्य having lifted, कशया by a whip आहतः flogged, वाजीव like a horse, वनम् to the forest, गन्तुम् to depart, कृतत्वरः hastened

M N Dutt

Raising the king up, Rāma, being directed by Kaikeyī, began to hurry on his departure to the forest, like to a steed struck sharp with a whip.

Summary

Rama lifted up the king and, urged by Kaikeyi, hastened to depart for the forest like a horse flogged by a whip.

पदच्छेदः

रामो	राम (१.१)
ऽप्य्	अपि (अव्ययः)
उत्थाप्य	उत्थाप्य (√उत्-स्थापय् + ल्यप्)
राजानं	राजन् (२.१)
कैकेय्याभिप्रचोदितः	कैकेयी (३.१)–अभिप्रचोदित (√अभिप्र-चोदय् + क्त, १.१)
कशयेवाहतो	कशा (३.१)–इव (अव्ययः)–आहत (√आ-हन् + क्त, १.१)
वाजी	वाजिन् (१.१)
वनं	वन (२.१)
गन्तुं	गन्तुम् (√गम् + तुमुन्)
कृतत्वरः	कृत (√कृ + क्त)–त्वरा (१.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
रा	मो	ऽप्यु	त्था	प्य	रा	जा	नं
कै	के	य्या	भि	प्र	चो	दि	तः
क	श	ये	वा	ह	तो	वा	जी
व	नं	ग	न्तुं	कृ	त	त्व	रः