२.१७.२९

ममैव नूनं मरणं न विद्यते; न चावकाशोऽस्ति यमक्षये मम ।
यदन्तकोऽद्यैव न मां जिहीर्षति; प्रसह्य सिंहो रुदतीं मृगीमिव ॥

अन्वयः

सिंहः lion, रुदतीम् crying, मृगीमिव like a female deer, माम् myself, अन्तकः Yama, (the god of death), प्रसह्य forcibly, अद्यैव now itself, यत् since, न जिहीर्षति is not willing to carry, मम to me, नूनम् certainly, मरणम् death, न विद्यते does not befall, मम for me, यमक्षये in the abode of (the god of death), Yama, अवकाशः opportunity, नास्ति not there.

M N Dutt

There is no death for me, no vacant place in the abode of Yama; otherwise why does not Death take me away like to a lion snatching away a weeping hind; certain it is that my heart is made of iron, as it does not rend nor does my body being pressed down with this sorrow and (falling) down on earth, break into pieces; verily have I no death before time.

Summary

There is no room for me in the abode of Yama (the god of death). If he does not carry me off forcibly like a lion carrying away a crying female deer, certainly there is no death for me.

पदच्छेदः

ममैवमद् (६.१)–एव (अव्ययः)
नूनंनूनम् (अव्ययः)
मरणंमरण (१.१)
नन (अव्ययः)
विद्यतेविद्यते (√विद् प्र.पु. एक.)
नन (अव्ययः)
चावकाशोच (अव्ययः)–अवकाश (१.१)
ऽस्तिअस्ति (√अस् लट् प्र.पु. एक.)
यमक्षयेयम–क्षय (७.१)
मममद् (६.१)
यद्यत् (अव्ययः)
अन्तकोअन्तक (१.१)
ऽद्यैवअद्य (अव्ययः)–एव (अव्ययः)
नन (अव्ययः)
मांमद् (२.१)
जिहीर्षतिजिहीर्षति
प्रसह्यप्रसह्य (√प्र-सह् + ल्यप्)
सिंहोसिंह (१.१)
रुदतींरुदत् (√रुद् + शतृ, २.१)
मृगीम्मृगी (२.१)
इवइव (अव्ययः)

छन्दः

वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
म मैव नू नंमर णंन विद्य ते
न चाव का शोऽस्तिय मक्ष येमम
य दन्त को ऽद्यैवन मांजि हीर्षति
प्र सह्य सिं होरुद तींमृ गीमिव
जतजर