२.२०.१२

दैवं पुरुषकारेण यः समर्थः प्रबाधितुम् ।
न दैवेन विपन्नार्थः पुरुषः सोऽवसीदति ॥

अन्वयः

यः पुरुषः such a man, पुरुषकारेण with human effort, दैवम् destiny, प्रबाधितुम् to strike, समर्थः is capable, सः he, दैवेन by destiny, विपन्नार्थः with defeated objectives, न अवसीदति will not grieve.

M N Dutt

He, who can avert the consequences of destiny by dint of his manliness, does not lose heart even in the face of his interest being endangered by it.

Summary

In the case of one capable of striking destiny with human efforts it cannot defeat his objective and bring him despondency.

पदच्छेदः

दैवंदैव (२.१)
पुरुषकारेणपुरुषकार (३.१)
यःयद् (१.१)
समर्थःसमर्थ (१.१)
प्रबाधितुम्प्रबाधितुम् (√प्र-बाध् + तुमुन्)
(अव्ययः)
दैवेनदैव (३.१)
विपन्नार्थःविपन्न (√वि-पद् + क्त)–अर्थ (१.१)
पुरुषःपुरुष (१.१)
सोतद् (१.१)
ऽवसीदतिअवसीदति (√अव-सद् लट् प्र.पु. एक.)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

दै वंपुरु का रे
यः र्थःप्र बाधि तुम्
दै वेवि न्ना र्थः
पुरु षः सोऽव सीति