अन्वयः
हस्ती elephant, आत्मनः its own, हस्तम् इव like its trunk, अग्रहस्तम् forearm, विधुन्वन् shaking, शिरोधराम् neck, शरीरे in the body, तिर्यक् horizontally, ऊर्ध्वंच upward, पातयित्वा casting, अग्राक्ष्णा with pointed look, भ्रातरम् to brother, तिर्यक् obliquely, वीक्षमाणः looking, अब्रवीत् said.
M N Dutt
Moving the extremities of his hands like to the trunk of an elephant, variously altering the altitude of the neck above his frame, glancing a look awry, thus spoke he to his brother.
Summary
Shaking his forearm like an elephant raising its trunk, moving his neck horizontally and vertically and casting a pointed and oblique look at his brother, Lakshmana said:
पदच्छेदः
| अग्रहस् | अग्रह (१.१) |
| तं | तद् (२.१) |
| विधुन्वंस् | विधुन्वत् (√वि-धू + शतृ, १.१) |
| तु | तु (अव्ययः) |
| हस्ती | हस्तिन् (१.१) |
| हस्तम् | हस्त (२.१) |
| इवात्मनः | इव (अव्ययः)–आत्मन् (६.१) |
| तिर्यग् | तिर्यञ्च् (२.१) |
| ऊर्ध्वं | ऊर्ध्वम् (अव्ययः) |
| शरीरे | शरीर (७.१) |
| च | च (अव्ययः) |
| पातयित्वा | पातयित्वा (√पातय् + क्त्वा) |
| शिरोधराम् | शिरोधरा (२.१) |
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|
| अ | ग्र | ह | स्तं | वि | धु | न्वं | स्तु |
| ह | स्ती | ह | स्त | मि | वा | त्म | नः |
| ति | र्य | गू | र्ध्वं | श | री | रे | च |
| पा | त | यि | त्वा | शि | रो | ध | राम् |