२.२१.१

तं समीक्ष्य त्ववहितं पितुर्निर्देशपालने ।
कौसल्या बाष्पसंरुद्धा वचो धर्मिष्ठमब्रवीत् ॥

अन्वयः

तम् him, पितुः father's, निर्देशपालने in carrying out the command, अवहितम् determined, समीक्ष्य having perceived, कौशल्या Kausalya, बाष्पसंरुध्दा with choked tears, धर्मिष्ठम् pious, वचः words, अब्रवीत् said.

M N Dutt

Seeing Räma determined upon carrying out his father's behest's, Kausalya with her voice choked with vapour begot of tears, spoke to him the following pious words.

Summary

Having perceived that Rama was determined to carry out his father's command, Kausalya with her throat choked with tears said these words of piety:

पदच्छेदः

तंतद् (२.१)
समीक्ष्यसमीक्ष्य (√सम्-ईक्ष् + ल्यप्)
त्व्तु (अव्ययः)
अवहितंअवहित (√अव-धा + क्त, २.१)
पितुर्पितृ (६.१)
निर्देशपालनेनिर्देश–पालन (७.१)
कौसल्याकौसल्या (१.१)
बाष्पसंरुद्धाबाष्प–संरुद्ध (√सम्-रुध् + क्त, १.१)
वचोवचस् (२.१)
धर्मिष्ठम्धर्मिष्ठ (२.१)
अब्रवीत्अब्रवीत् (√ब्रू लङ् प्र.पु. एक.)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

तं मी क्ष्यत्वहि तं
पि तु र्नि र्दे पा ने
कौ ल्या बाष्प सं रु द्धा
चो र्मिष्ठब्र वीत्