२.२१.१६

आसां राम सपत्नीनां वस्तुं मध्ये न मे क्षमम् ।
नय मामपि काकुत्स्थ वनं वन्यं मृगीं यथा ।
यदि ते गमने बुद्धिः कृता पितुरपेक्षया ॥

अन्वयः

राम O Rama, मे for me, आसाम् of these, सपत्नीनाम् of cowives, मध्ये in the midst of, वस्तुम् to live, न क्षमम् not able, काकुत्स्थ scion of the Kakutstha race (Rama), पितुः with regard to your father, अपेक्षया with wish, गमने in going away, ते to you, बुद्धि: decision, कृता यदि if it is made, मामपि also me, वन्याम् relating to the forest (wild), मृगीं यथा like a female deer, वनम् to the forest, नय take me.

M N Dutt

Oh Rāma, I shall not be able to live amongst these co-wives, if are you resolved to go to the forest for the discharge of your father's behest; do you take me with you, Oh Kākutstha, like to a wild hind.

Summary

O Rama, I am not able to live in the midst of these cowives. O descendant of Kakutstha, if you have resolved to go to the forest as per the wishes of your father take mea wild deeralong with you into the forest.

पदच्छेदः

आसांइदम् (६.३)
रामराम (८.१)
सपत्नीनांसपत्नी (६.३)
वस्तुंवस्तुम् (√वस् + तुमुन्)
मध्येमध्य (७.१)
नन (अव्ययः)
मेमद् (६.१)
क्षमम्क्षम (१.१)
नयनय (√नी लोट् म.पु. )
माम्मद् (२.१)
अपिअपि (अव्ययः)
काकुत्स्थकाकुत्स्थ (८.१)
वनंवन (२.१)
वन्यांवन्य (२.१)
मृगींमृगी (२.१)
यथायथा (अव्ययः)
यदियदि (अव्ययः)
तेत्वद् (६.१)
गमनेगमन (७.१)
बुद्धिःबुद्धि (१.१)
कृताकृत (√कृ + क्त, १.१)
पितुर्पितृ (६.१)
अपेक्षयाअपेक्षा (३.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
आ सां रामस प त्नी नां व स्तुं म ध्ये
न मेक्ष मम्नय मामपि का कुत्स्थ
व नं व न्यंमृ गींय थायदि तेग
म ने बु द्धिःकृ तापितुर पेक्ष या