२.२१.१७

तां तथा रुदतीं रामो रुदन्वचनमब्रवीत् ।
जीवन्त्या हि स्त्रिया भर्ता दैवतं प्रभुरेव च ।
भवत्या मम चैवाद्य राजा प्रभवति प्रभुः ॥

अन्वयः

रामः Rama, तथा that way, रुदतीम् wailing, ताम् to her, रुदन् while (himself) sobbing, वचनम् words, अब्रवीत् said, जीवन्त्या for a living lady, स्त्रियाः for a woman, भर्ता husband alone, दैवतम् is god, प्रभुरेव च is also lord (master).

M N Dutt

Rāma, suppressing his feeling, spoke to his mother who was lamenting, thus, saying:, Husband is the deity and master of the wife as long as she lives; so the monarch being the lord can deal with you and me in any way he likes.

Summary

Adding his tears to his mother's who was wailing Rama said As long as a woman lives, her husband is her god and also her lord (master).

पदच्छेदः

तांतद् (२.१)
तथातथा (अव्ययः)
रुदतींरुदत् (√रुद् + शतृ, २.१)
रामोराम (१.१)
रुदन्रुदत् (√रुद् + शतृ, १.१)
वचनम्वचन (२.१)
अब्रवीत्अब्रवीत् (√ब्रू लङ् प्र.पु. एक.)
जीवन्त्याजीवत् (√जीव् + शतृ, ३.१)
हिहि (अव्ययः)
स्त्रियास्त्री (३.१)
भर्ताभर्तृ (१.१)
दैवतंदैवत (१.१)
प्रभुर्प्रभु (१.१)
एवएव (अव्ययः)
चच (अव्ययः)
भवत्याभवत् (६.१)
मममद् (६.१)
चैवाद्यच (अव्ययः)–एव (अव्ययः)–अद्य (अव्ययः)
राजाराजन् (१.१)
प्रभवतिप्रभवति (√प्र-भू लट् प्र.पु. एक.)
प्रभुःप्रभु (१.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
तांत थारुद तीं रा मोरु दन्वच
न मब्र वीत् जी व न्त्या हिस्त्रि या भ र्ता
दैव तंप्रभु रेवचभ व त्याम
म चै वाद्य रा जाप्रभव तिप्र भुः