अन्वयः

इतीव in this way, विलपन्तीम् lamenting, ताम् to her, रघुनन्दनः Rama, प्रोवाच said , सीते O Sita, तत्रभवान् venerable, तातः father, माम् me, वनम् to the forest, प्रव्राजयति banishing.

M N Dutt

Whereupon spoke to that weeping Sītā, the descendant of Raghu thus:, Oh Sītā, Oh you born of a great family, versed in the knowledge of religion and intent on the performance of religious rites, my father has banished me to the forest! Do you hear, Oh daughter of Janaka, how has this calamity befallen me.

Summary

O Sita my venerable father is banishing me to the forest, said Rama, the scion of the Raghus, the joy of the Raghu race, seeing her thus lamenting.

पदच्छेदः

इतीव	इति (अव्ययः)–इव (अव्ययः)
विलपन्तीं	विलपत् (√वि-लप् + शतृ, २.१)
तां	तद् (२.१)
प्रोवाच	प्रोवाच (√प्र-वच् लिट् प्र.पु. एक.)
रघुनन्दनः	रघुनन्दन (१.१)
सीते	सीता (८.१)
तत्रभवांस्	तत्रभवन्त् (१.१)
तातः	तात (१.१)
प्रव्राजयति	प्रव्राजयति (√प्र-व्राजय् लट् प्र.पु. एक.)
मां	मद् (२.१)
वनम्	वन (२.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
इ	ती	व	वि	ल	प	न्तीं	तां
प्रो	वा	च	र	घु	न	न्द	नः
सी	ते	त	त्र	भ	वां	स्ता	तः
प्र	व्रा	ज	य	ति	मां	व	नम्