२.२३.२८

माता च मम कौसल्या वृद्धा संतापकर्शिता ।
धर्ममेवाग्रतः कृत्वा त्वत्तः संमानमर्हति ॥

अन्वयः

सन्तापकर्शिता emaciated due to grief, वृद्धा aged, मम माता च my mother, कौशल्या Kausalya, धर्ममेव duty only, अग्रतः कृत्वा placing ahead, त्वत्तः by you, सम्मानम् respect, अर्हति deserves.

M N Dutt

My mother Kausalyā is old and much pressed down with sorrow; do you show proper respects to her, considering it to be a pious deed.

पदच्छेदः

मातामातृ (१.१)
(अव्ययः)
मममद् (६.१)
कौसल्याकौसल्या (१.१)
वृद्धावृद्ध (१.१)
संतापकर्शितासंताप–कर्शित (√कर्शय् + क्त, १.१)
धर्मम्धर्म (२.१)
एवाग्रतःएव (अव्ययः)–अग्रतस् (अव्ययः)
कृत्वाकृत्वा (√कृ + क्त्वा)
त्वत्तःत्वद् (५.१)
सम्मानम्सम्मान (२.१)
अर्हतिअर्हति (√अर्ह् लट् प्र.पु. एक.)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

मा ता कौ ल्या
वृ द्धा सं तार्शि ता
र्म मे वाग्र तः कृ त्वा
त्व त्तः सं मार्हति