अन्वयः

नदी निलयनाः live in rivers, नदीकुटिलगामिनः meandering like rivers, सर्पाः serpents, पन्थानम् the path, आवृत्य having obstructed, तिष्ठन्ति stay, ततः therefore, वनम् life in the forest, दुःखतरम् is full of sufferings.

M N Dutt

And snakes living in the rivers and of crooked course like them, always await the wayfarers, hindering the passers-by: so the wood is full of misery.

Summary

The serpents that live in and move like meandering rivers always obstruct the paths. Therefore, living in the forest is tremendously difficult.

पदच्छेदः

नदीनिलयनाः	नदी–निलयन (१.३)
सर्पा	सर्प (१.३)
नदीकुटिलगामिनः	नदी–कुटिल–गामिन् (१.३)
तिष्ठन्त्य्	तिष्ठन्ति (√स्था लट् प्र.पु. बहु.)
आवृत्य	आवृत्य (√आ-वृ + ल्यप्)
पन्थानम्	पथिन् (२.१)
अतो	अतस् (अव्ययः)
दुःखतरं	दुःखतर (१.१)
वनम्	वन (१.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
न	दी	नि	ल	य	नाः	स	र्पा
न	दी	कु	टि	ल	गा	मि	नः
ति	ष्ठ	न्त्या	वृ	त्य	प	न्था	न
म	तो	दुः	ख	त	रं	व	नम्