चिन्तयन्तीं तथा तां तु निवर्तयितुमात्मवान् ।
क्रोधाविष्टां तु वैदेहीं काकुत्स्थो बह्वसान्त्वयत् ॥
चिन्तयन्तीं तथा तां तु निवर्तयितुमात्मवान् ।
क्रोधाविष्टां तु वैदेहीं काकुत्स्थो बह्वसान्त्वयत् ॥
अन्वयः
आत्मवान् selfpossessed, सः काकुत्स्थ: that scion of the Kakutstha dynasty, तथा that way, चिन्तयन्तीम् grieving, ताम्रोष्ठीम् to the lady with copperred lips, तां सीताम् to that Sita, तदा then, निवर्तयितम् to dissuade her (from going to the forest), बहु many ways, असान्त्वयत् consoled.M N Dutt
And Kākutstha having control over his ownself, with a view to dissuade her who was angry and engrossed in anxious thoughts, began to console her in divers way.Summary
That selfpossessed scion of the Kakutstha dynasty consoled the copperredlipped Sita in several ways to dissuade her (from going to the forest).इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे एकोनत्रिंशस्सर्गः॥Thus ends the twentyninth sarga of Ayodhyakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.पदच्छेदः
| चिन्तयन्तीं | चिन्तयत् (√चिन्तय् + शतृ, २.१) |
| तथा | तथा (अव्ययः) |
| तां | तद् (२.१) |
| तु | तु (अव्ययः) |
| निवर्तयितुम् | निवर्तयितुम् (√नि-वर्तय् + तुमुन्) |
| आत्मवान् | आत्मवत् (१.१) |
| क्रोधाविष्टां | क्रोध–आविष्ट (√आ-विश् + क्त, २.१) |
| तु | तु (अव्ययः) |
| वैदेहीं | वैदेही (२.१) |
| काकुत्स्थो | काकुत्स्थ (१.१) |
| बह्व् | बहु (२.१) |
| असान्त्वयत् | असान्त्वयत् (√सान्त्वय् लङ् प्र.पु. एक.) |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| चि | न्त | य | न्तीं | त | था | तां | तु |
| नि | व | र्त | यि | तु | मा | त्म | वान् |
| क्रो | धा | वि | ष्टां | तु | वै | दे | हीं |
| का | कु | त्स्थो | ब | ह्व | सा | न्त्व | यत् |