२.२९.२३

स राजपुत्रमासाद्य त्रिजटो वाक्यमब्रवीत् ।
निर्धनो बहुपुत्रोऽस्मि राजपुत्र महायशः ।
उञ्छवृत्तिर्वने नित्यं प्रत्यवेक्षस्व मामिति ॥

अन्वयः

सः त्रिजटः that Trijata, राजपुत्रम् prince Rama, आसाद्य having approached, वाक्यम् these words, अब्रवीत् uttered, महायशः O illustrious one, राजपुत्र O Prince, निर्धनः I am a destitute, बहुपुत्रः father of many children, नित्यम् daily, वने in the forest, उञ्छवृत्ति: अस्मि living on collecting the leftover grain of the field, माम् me, प्रत्यवेक्षस्व look at, इति thus.

Summary

Trijata approached Rama and said O illustrious prince I am a destitute and have many children. I am living in the forest by collecting leftover grains. Look at me.

पदच्छेदः

तद् (१.१)
राजपुत्रम्राजन्–पुत्र (२.१)
आसाद्यआसाद्य (√आ-सादय् + ल्यप्)
त्रिजटोत्रिजट (१.१)
वाक्यम्वाक्य (२.१)
अब्रवीत्अब्रवीत् (√ब्रू लङ् प्र.पु. एक.)
निर्धनोनिर्धन (१.१)
बहुपुत्रोबहु–पुत्र (१.१)
ऽस्मिअस्मि (√अस् लट् उ.पु. )
राजपुत्रराजन्–पुत्र (८.१)
महायशःमहत्–यशस् (८.१)
उञ्छवृत्तिर्उञ्छवृत्ति (१.१)
वनेवन (७.१)
नित्यंनित्यम् (अव्ययः)
प्रत्यवेक्षस्वप्रत्यवेक्षस्व (√प्रत्यव-ईक्ष् लोट् म.पु. )
माम्मद् (२.१)
इतिइति (अव्ययः)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१०१११२
रा पुत्र मा सा द्यत्रि टो वा
क्यब्र वीत् निर्ध नोहु पु त्रोऽस्मि
रा पुत्र हा शःञ्छ वृत्ति
र्व ने नि त्यं प्रत्य वे क्षस्व मामिति