अन्वयः
तदा then, जनाः people, पदातिम् pedestrian, वर्जितच्छत्रम् without the (royal) umbrella, रामम् to Rama, दृष्ट्वा having seen, शोकोपहतचेतसः griefstricken, बहुविधाः in many ways, वाचः words, ऊचुः uttered.
Summary
Seeing Rama walking without the royal umbrella, people were very much shocked. They expressed their reaction in so many words:
पदच्छेदः
| पदातिं | पदाति (२.१) |
| वर्जितच्छत्त्रं | वर्जित (√वर्जय् + क्त)–छत्त्र (२.१) |
| रामं | राम (२.१) |
| दृष्ट्वा | दृष्ट्वा (√दृश् + क्त्वा) |
| तदा | तदा (अव्ययः) |
| जनाः | जन (१.३) |
| ऊचुर् | ऊचुः (√वच् लिट् प्र.पु. बहु.) |
| बहुविधा | बहुविध (२.३) |
| वाचः | वाच् (२.३) |
| शोकोपहतचेतसः | शोक–उपहत (√उप-हन् + क्त)–चेतस् (१.३) |
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|
| प | दा | तिं | व | र्जि | त | च्छ | त्रं |
| रा | मं | दृ | ष्ट्वा | त | दा | ज | नाः |
| ऊ | चु | र्ब | हु | वि | धा | वा | चः |
| शो | को | प | ह | त | चे | त | सः |