न मे तथा पार्थिव धीयते मनो; महत्सु कामेषु न चात्मनः प्रिये ।
यथा निदेशे तव शिष्टसंमते; व्यपैतु दुःखं तव मत्कृतेऽनघ ॥
न मे तथा पार्थिव धीयते मनो; महत्सु कामेषु न चात्मनः प्रिये ।
यथा निदेशे तव शिष्टसंमते; व्यपैतु दुःखं तव मत्कृतेऽनघ ॥
अन्वयः
अनघ O sinless, पार्थिव O king, मे मनः my mind, शिष्टसम्मते acceptable to the disciplined (wise), तव निदेशे by your order, यथा as, धीयते is contained, तथा in that way, महत्सु great, कामेषु pleasures, न not, आत्मनः mine, प्रिये dear, न not, मत्कृते on my account, तव your, दुःखम् grief, व्यपैतु shall be expelled.Summary
O king my mind derives no happiness from great enjoyment or personal comfort as it does from carrying out your order. This is corroborated by the wise. Your grief (relating to filfilment of the vow) on mt account will be dispelled, O sinless oneपदच्छेदः
| न | न (अव्ययः) |
| मे | मद् (४.१) |
| तथा | तथा (अव्ययः) |
| पार्थिव | पार्थिव (८.१) |
| धीयते | धीयते (√धा प्र.पु. एक.) |
| मनो | मनस् (१.१) |
| महत्सु | महत् (७.३) |
| कामेषु | काम (७.३) |
| न | न (अव्ययः) |
| चात्मनः | च (अव्ययः)–आत्मन् (६.१) |
| प्रिये | प्रिय (७.१) |
| यथा | यथा (अव्ययः) |
| निदेशे | निदेश (७.१) |
| तव | त्वद् (६.१) |
| शिष्टसंमते | शिष्ट (√शास् + क्त)–संमत (√सम्-मन् + क्त, ७.१) |
| व्यपैतु | व्यपैतु (√व्यप-इ लोट् प्र.पु. एक.) |
| दुःखं | दुःख (१.१) |
| तव | त्वद् (६.१) |
| मत्कृते | मद्–कृते (अव्ययः) |
| ऽनघ | अनघ (८.१) |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| न | मे | त | था | पा | र्थि | व | धी | य | ते | म | नो |
| म | ह | त्सु | का | मे | षु | न | चा | त्म | नः | प्रि | ये |
| य | था | नि | दे | शे | त | व | शि | ष्ट | सं | म | ते |
| व्य | पै | तु | दुः | खं | त | व | म | त्कृ | ते | ऽन | घ |
| ज | त | ज | र | ||||||||