२.३५.२९

अन्वीक्षमाणो रामस्तु विषण्णं भ्रान्तचेतसम् ।
राजानं मातरं चैव ददर्शानुगतौ पथि ।
धर्मपाशेन संक्षिप्तः प्रकाशं नाभ्युदैक्षत ॥

अन्वयः

रामस्तु Rama, अन्वीक्षमाणः glanced back, विषण्णम् dejected, भ्रान्तचेतसम् with a disturbed mind, राजानम् king, मातरं चैव mother also, पथि on the highway, अनुगतौ following, ददर्श beheld.

Summary

When Rama glanced back, he saw his mother and father trailing behind him on the highway, with an agitated and dejected mind.

पदच्छेदः

अन्वीक्षमाणोअन्वीक्षमाण (√अनु-ईक्ष् + शानच्, १.१)
रामस्राम (१.१)
तुतु (अव्ययः)
विषण्णंविषण्ण (√वि-सद् + क्त, २.१)
भ्रान्तचेतसम्भ्रान्त (√भ्रम् + क्त)–चेतस् (२.१)
राजानंराजन् (२.१)
मातरंमातृ (२.१)
चैवच (अव्ययः)–एव (अव्ययः)
ददर्शानुगतौददर्श (√दृश् लिट् प्र.पु. एक.)–अनुगत (√अनु-गम् + क्त, २.२)
पथिपथिन् (७.१)
धर्मपाशेनधर्म–पाश (३.१)
संक्षिप्तःसंक्षिप्त (√सम्-क्षिप् + क्त, १.१)
प्रकाशंप्रकाश (२.१)
नाभ्युदैक्षतन (अव्ययः)–अभ्युदैक्षत (√अभ्युत्-ईक्ष् लङ् प्र.पु. एक.)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
अ न्वीक्ष मा णो रा मस्तुवि ष ण्णं भ्रा
न्त चेत सम् रा जा नं मात रं चैव
द द र्शानुग तौपथि धर्म पा शे
न सं क्षि प्तःप्र का शं नाभ्यु दैक्षत