२.३७.१२

निवृत्यैव निवृत्यैव सीदतो रथवर्त्मसु ।
राज्ञो नातिबभौ रूपं ग्रस्तस्यांशुमतो यथा ॥

अन्वयः

रथवर्त्मसु trail of the chariot, निवृत्त्यैव निवृत्त्यैव turning again and again, सीदतः grieving, राज्ञः the king's, रूपम् countenance, ग्रस्तस्य as if swallowed by Rahu, अंशुमत: यथा like Sun, नातिबभौ did not shine.

M N Dutt

Having stopped again and again, the visage of the monarch lamenting on beholding the track of the car, appeared dim like the Moon invaded by Rāhu,

Summary

Turning back again and again at the trail of (Rama's) chariot, the grieving king appeared lustreless like the Sun in eclipse.

पदच्छेदः

निवृत्यैवनिवृत्य (√नि-वृत् + ल्यप्)–एव (अव्ययः)
निवृत्यैवनिवृत्य (√नि-वृत् + ल्यप्)–एव (अव्ययः)
सीदतोसीदत् (√सद् + शतृ, ६.१)
रथवर्त्मसुरथ–वर्त्मन् (७.३)
राज्ञोराजन् (६.१)
नातिबभौ (अव्ययः)–अतिबभौ (√अति-भा लिट् प्र.पु. एक.)
रूपंरूप (१.१)
ग्रस्तस्यांशुमतोग्रस्त (√ग्रस् + क्त, ६.१)–अंशुमन्त् (६.१)
यथायथा (अव्ययः)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

नि वृ त्यैनि वृ त्यै
सी तोर्त्मसु
रा ज्ञो नाति भौ रू पं
ग्र स्त स्यांशु तो था