अन्वयः

कैकेयि Kaikeyi, सकामा भव desire be fulfilled, विधवा as widow, राज्यम् kingdom, आवस inhabit, पुरुषव्याघ्रम् tiger among men, तं विना without him, जीवितुम् to live, न उत्सहे हि do not desire.

M N Dutt

O Kaikeyi, do you realise your desire, do you becoming a widow, rule this kingdom. Without that best of men I cannot live.

Summary

O Devi you will certainly rule the kingdom as a widow along with your son. (But) I do not wish to live after Rama is exiled.

पदच्छेदः

सकामा	स (अव्ययः)–काम (१.१)
भव	भव (√भू लोट् म.पु. )
कैकेयि	कैकेयी (८.१)
विधवा	विधवा (१.१)
राज्यम्	राज्य (२.१)
आवस	आवस (√आ-वस् लोट् म.पु. )
न	न (अव्ययः)
हि	हि (अव्ययः)
तं	तद् (२.१)
पुरुषव्याघ्रं	पुरुष–व्याघ्र (२.१)
विना	विना (अव्ययः)
जीवितुम्	जीवितुम् (√जीव् + तुमुन्)
उत्सहे	उत्सहे (√उत्-सह् लट् उ.पु. )

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
स	का	मा	भ	व	कै	के	यि
वि	ध	वा	रा	ज्य	मा	व	स
न	हि	तं	पु	रु	ष	व्या	घ्रं
वि	ना	जी	वि	तु	मु	त्स	हे